2018 Yılında İş Mahkemelerinde Arabulucuk Başladı!

2018 Yılında İş Mahkemelerinde Arabulucuk Başladı!

2018 yılın da işci ve iş veren arasında yaşanan iş mahkemeleri konusunda da düzenleme yapıldı. Artık işci avukatı dışında arabulucuk hizmeti ile mahkemelerin daha kısa ve her 2 tarafında anlaşması yönünde bir düzenleme yapılmaya çalışılmakta.

1- Arabuluculuk nedir? Hangi davalarda arabulucuya gitmek zaruridir?

İlk olarak zaruri arabuluculuk olarak adlandırılan “dava koşulu olarak arabuluculuk” işçi ve patron arasında yaşanan meseleleri dostane metotlarla çözecek bir sistemdir. Uyuşmazlık taraflarını bir araya getiren alanında uzman arabulucular, objektif bir şekilde taraflarla müzakere sağlayarak kendi çözüm metotlarını geliştirmelerini sağlamakta ve iletişim kurmalarına yardımcı olmaktadır. Gerektiğinde taraflara çözüm teklifleri sunarak anlaşmaları istikametinde yol gösterici olmaktadırlar. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Yasayı ile beraber kimi davalarda mahkemeye gitmeden önce arabulucuya müracaat etme zorunluluğu getirilmiştir. Buna göre ferdi veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya müracaat edilmiş olması dava koşulu olarak kabul edilecektir. Diğer bir ifadeyle bu tür işçi-işveren uyuşmazlıklarında mahkeme öncelikli olarak arabulucuya müracaat etmiş olma şartını arayacaktır.

Çalışan tarafından isteyebilecek, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, eşitliğe terslik tazminatı, sendikal tazminat, mobbing tazminatı, fiyat, prim, ikramiye, fazla mesai ücreti, senelik müsaade ücreti, hafta tatili ücreti, milli bayram ve genel tatil ücreti ve benzeri işçilik alacaklarının mevzubahis olması halinde arabulucuya gidilmesi gerekiyor. İş kazası veya meslek hastalığından meydana gelen parasal veya içsel tazminat davaları ile bunlarla alakalı tespit, itiraz ve rücu davaları kapsam dışıdır.

2- Arabulucunun kararı net midir? Arabulucuya müracaat edilmesi mahkemeye gitmenin önünde bir mani midir? Arabuluculuk işçi-işveren uyuşmazlıklarında ne gibi yarar sağlayacak?

Arabulucuya gitmek zorunlu, ancak arabulucuda uzlaşmak zorunlu değildir. Bu yüzden taraflar arasında anlaşma sağlanamazsa mahkemeye gidilmesinde rastgele bir engel bulunmamaktadır. Arabuluculuk görüşmeleri nihayetinde tarafların anlaşmaya varmaları halinde, üzerinde anlaşılmış olan hususların taraflar tarafından tekrar yargı konusu yapılması . Arabuluculukta analiz etmiş bir konunun tekrar yargı konusu yapılabilmesi için tehdit, hile, cebir gibi taraf istemlerini sakatlayan bir olgunun varlığı gerekir.

Aracı görüşmelerinde tarafların kendi istekleriyle anlaşmaya varmaları, böylelikle mahkemeye gitmeden uyuşmazlığın kısa müddette çözülmesi beklenir. Aracı, tarafların bire bir görüşerek daha kısa müddette anlaşmaya varmalarını sağlar. Hem avukat, bilirkişi, harç gibi yargı giderlerine katlanılmaz ve hem de kısa müddette dostane bir çözüm ele geçirilir.

3- Aracı ’ya müracaat etmek için ihtiyaç duyulan müddet nedir? Aracı ne kadar müddetle kararını verecektir?

İş sözleşmelerinin feshinde, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya müracaat edilmek zorundadır. Aracı atandıktan sonra üç hafta içerisinde karar verilmelidir. Bu müddet mecburi hallerde en fazla bir hafta müddetle uzatılabilmektedir. Arabuluculuk faaliyeti nihayetinde işçi ve patron tarafının işe iade ile ilgili anlaşmaya varamamaları halinde, aracı tarafından son tutanağın tertip ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilecektir.

 

Aracı müzakereleri nihayetinde anlaşmaya varılamaması halinde aracı tutanak tertip edecek ve mahkeme müracaat arzuhalinin ekine aracı tutanağı ilave edecektir.

4- Arabulucuya müracaat etmek giderli mıdır?

Aracı sistemi, mahkemeye göre daha ucuz bir metottur. Mahkemelerde olduğu gibi dava harcı, noter, bilirkişi gibi ek giderlerle ile karşılaşılmamaktadır. Taraflar aracı müzakerelerine katılmışlarsa anlaşma sağlamaları halinde arabuluculuk fiyat tarifesi üzerinden eşit şekilde ödeme yapacaklardır. İşe iadede anlaşma sağlanırsa işçi alacakları üzerinden hesaplama yapılacak, taraflar eşit şekilde ödeme yapacaklardır. Anlaşma sağlanamazsa iki saatten az müzakere müddetleri Hazine’den karşılanacak, iki saatten fazla müddetli müzakerelerde ise iki saati aşan kısımlar taraflarca eşit şekilde karşılanacaktır.

5- Aracı toplantısına gidilmezse ne olur?

Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması nedeniyle arabuluculuk faaliyetinin bitmesi vaziyetinde toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir ve bu taraf davada kısmen veya tamamiyle haklı çıksa dahi yargılama giderinin tamamından mesul tutulur.

Ayrı olarak bu taraf lehine vekalet fiyatına de hükmedilmeyecek. Diğer bir ifadeyle arabuluculuk sürecine geçerli bir mazeret göstermeksizin katılmayan patron, davada haklı çıksa dahi, yargılama giderlerinin tamamını ödemek zorunda kalacak ve davayı kazandığı halde vekalet fiyatı alamayacak.

Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması nedeniyle sona eren arabuluculuk faaliyeti üzerine açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılacak.

6- Alt patron işçisi işe iade talebiyle arabulucuya giderse?

Asıl patron-alt patron ilişkisinin varlığı hâlinde işe iade talebiyle arabulucuya müracaat edildiğinde, anlaşmanın gerçekleşebilmesi için işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve istemlerinin birbirine uygun olması aranır.

7- 01.01.2018 öncesinde açılan davaların vaziyeti ne olacak?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Yasayı'nun dava koşulu olarak arabuluculuğa ait kararları, 01.01.2018 tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay’da görülmekte olan davalar ile ilgili uygulanmayacaktır.

8- İş mahkemelerinde yetkili mahkeme nasıl belirlenecek?

İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir. Davalı ansızın fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

İş kazasından doğan tazminat davalarında, iş kazasının veya zararın olduğu yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

9- Tazminatlarda zamanaşımı züresi 5 seneye indirildi mi?

İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla, hangi yasaya tabi olursa olsun, senelik destur fiyatı, kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin bildirim koşuluna uyulmaksızın feshinden meydana gelen tazminat (ihbar tazminatı), kötü niyet tazminatı ve iş sözleşmesinin eşit davranma ilkesine uyulmaksızın feshinden meydana gelen tazminat için zamanaşımı müddeti 25.10.2017 tarihinden itibaren on seneden beş seneye indirilmiştir.

10- Çalışma ve İş Müessesesi şehir Müdürlüklerinin işçi yakıntılarını incelemesi devam edecek mi?

Çalışma ve İş Müessesesi şehir müdürlükleri personelinin “iş sözleşmesi fiilen sona eren işçilerin” yasadan, iş ve toplu iş sözleşmesinden doğan ferdi alacaklarına ait yakıntıları inceleme yetkisi kaldırılmıştır. İş sözleşmesi devam eden işçiler itibariyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın iş müfettişleri eliyle denetim ve teftiş yetkisi devam edecektir. İş sözleşmesi fiilen sona eren işçiler ise direk arabulucuya müracaat edeceklerdir.

 

Share Post:

Yorum Yaz

Yorumlar (0)